Sposób na uniknięcie obowiązku naprawienia szkody

Wyrządzenie szkody daje pokrzywdzonemu możliwość naprawienia szkody zarówno w postępowaniu karnym jak i cywilnym. W przypadku zgłoszenia przez pokrzywdzonego wniosku o naprawienie szkody w postępowaniu karnym i skazania oskarżonego, sąd musi orzec obowiązek naprawienia szkody - takie są przepisy. Czy istnieje jednak możliwość kwestionowania orzeczenia obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym? 

Adwokat radzi! W takiej sytuacji warto przeanalizować zastosowanie klauzuli antykumulacyjnej uregulowanej w kodeksie postępowania karnego. Poniżej przedstawię zastosowaną argumentację w prawdziwej sprawie karnej. 

Stan faktyczny 

• Sąd I instancji skazał klienta i nałożył na niego obowiązek naprawienia szkody w kwocie ponad 400 000 zł(!). Klient pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, która zawarła umowę z pokrzywdzonymi. Sprawa karna była związana z brakiem wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania. Jako prezes zarządu klient ponosił odpowiedzialność za zobowiązania spółki w przypadku bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce na podstawie kodeksu spółek handlowych (art. 299 k.s.h.).  

• Istotne  jest to, że jeszcze przed wszczęciem postępowania karnego pokrzywdzeni wytoczyli o te same roszczenie sprawę cywilną, uzyskali prawomocny nakaz zapłaty i bezskutecznie próbowali wyegzekwować roszczenie przeciwko spółce. W takiej sytuacji klient jako prezes zarządu odpowiada za zobowiązanie i można na podstawie wyroku wydanego przeciwko spółce oraz postanowienia o bezskuteczności egzekucji wystosować wobec niego wezwanie do zapłaty a następnie wytoczyć sprawę cywilną. Pokrzywdzeni przez kilka lat nie zdecydowali się na wezwanie prezesa zarządu do zapłaty w oparciu o prawomocny nakaz zapłaty, mimo tego że mogli to uczynić. 

• Zasada antykumulacyjna stanowi, iż nie można orzec obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym, w sytuacji gdy identyczne roszczenie z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania lub już zapadło prawomocne orzeczenie. Mimo tego, że orzeczenie w tej sprawie było wydane stricte przeciwko spółce, a nie przeciwko prezesowi zarządu, to takie orzeczenie jest podstawą by wezwać go do zapłaty. W takiej sytuacji orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym spowodowało, że w obrocie funkcjonowałyby dwa prawomocne tytuły egzekucyjne (cywilne i karne) do wystąpienia z roszczeniem przeciwko klientowi, co jest sprzeczne z zasadą antykumulacyjną. 

Zarzut 

Od wyroku Sądu I instancji została wywiedziona apelacja, w której postawiono następujący zarzut: 

→ obraza przepisu postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. poprzez naruszenie reguły antykumulacyjnej i orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych X kwoty Y zł, w sytuacji gdy oskarżony jest subsydiarnie odpowiedzialny za zobowiązania spółki Z, które to zobowiązanie zostało stwierdzone prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd w sprawie o sygn. akt, a zatem pokrzywdzeni powinni egzekwować swoje roszczenie w oparciu o przepis art. 299 k.s.h., nie zaś na podstawie art. 46 § 1 k.k. 

Linia orzecznicza 

Zarzut oparty jest na stanowiska orzecznictwa w innych sprawach. Przede wszystkim istotny jest Wyrok SN z 26.01.2016 r., V KK 323/15, LEX nr 1970396.

Poniżej najistotniejszy fragment z tego orzeczenia: 

• “W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie zachodzi łączność podmiotowa roszczenia o naprawienie szkody dochodzonego w trybie art. 46 § 1 k.k. z roszczeniem, o którym już prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym, gdyż oskarżony jako prezes zarządu spółki jest subsydiarnie odpowiedzialny za zobowiązanie spółki wynikające z tego samego roszczenia. Wykładnia funkcjonalna art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. (obecnie art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k.) wskazuje, że ratio legis tego przepisu sprowadza się do zapobieżenia funkcjonowaniu w obrocie prawnym tytułów egzekucyjnych wynikających z dochodzenia tego samego roszczenia w postępowaniu karnym i innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. W tym kontekście nie jest zatem celowe nakładanie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. wobec możliwości wyegzekwowania zasądzonego roszczenia z majątku oskarżonego w oparciu o podstawę z art. 299 § 1 k.s.h. (por. wyrok SN z dnia 26 lutego 2014 r., III KK 429/13, Lex nr 1446451).” 

Wyrok 

• Sąd II instancji podzielił zarzut apelacyjny i wywiedzioną argumentację co doprowadziło do częściowej zmiany wyroku I instancji i uchylenia obowiązku naprawienia szkody nałożonego na klienta w postępowaniu karnym. 

• Brak zaskarżenia wyroku doprowadziłoby do tego, że po jego uprawomocnieniu się wobec klienta można byłoby od razu egzekwować roszczenie oparte na wyroku karnym. 

• Doprowadzenie do takiego rozstrzygnięcia wymagało nie tylko znajomości procedury karnej, ale również przepisów kodeksu spółek handlowych. Dlatego tak istotne jest powierzenie sprawy profesjonaliście, który posiadając wszechstronną wiedzę rozważy każdą sprawę wielowątkowo. 

Skontaktuj się ze mną. Jestem adwokatem prowadzącym sprawy karne, który dzięki zdobytej wiedzy i doświadczeniu doradzi Ci jakie rozwiązanie będzie najkorzystniejsze w Twojej sprawie. 

• Zadzwoń lub napisz SMS: (+48) 793 788 328

• lub napisz e-mail: adw.julia.tylewska@gmail.com

• Siedziba kancelarii znajduje się przy ul. św. Mikołaja 1 lok. 14, (15-419 Białystok) odwiedź mnie po uprzednim umówieniu się