Zachowek - Adwokat Białystok i Okolice

Czym jest zachowek? Komu przysługuje? Jak go obliczyć? Tego dowiesz się w tym artykule, który zawiera wszystkie te informacje w pigułce. Zachowek chroni interes spadkobierców ustawowych, tak aby działania spadkodawcy nie doprowadziły do ich pokrzywdzenia. Artykuł skierowany jest do osób, które chcą wytoczyć powództwo o zachowek lub są pozwanymi w takiej sprawie. Jestem adwokatem, prowadzącym sprawy spadkowe. Przeczytaj ten artykuł, a jeżeli potrzebujesz profesjonalnego pełnomocnika, który zajmie się sprawą, kontakt na końcu artykułu.  

• Wyobraź sobie taką sytuację: Mama Ani - Małgorzata zmarła tragicznie. Jedynym spadkobiercom ustawowym jest Ania jako córka. Okazało się, że mama Ani przed śmiercią sporządziła testament notarialny, w którym powołała do całości spadku nowego partnera Andrzeja. Co może w takiej sytuacji zrobić Ania? 

→ Odpowiedź: Na etapie stwierdzenia nabycia spadku Ania może kwestionować ważność testamentu, ale tylko gdy są ku temu konkretne podstawy z art. 945 k.c., np. choroba psychiczna (ale nie o tym dzisiaj). Przypuśćmy, że Ania nie zakwestionowała skutecznie testamentu i sąd postanowił, że spadek w całości nabywa Andrzej na podstawie testamentu notarialnego. Ani przysługuje wówczas roszczenie o zachowek przeciwko Andrzejowi. 

• Roszczenie o zachowek - to roszczenie o zapłatę konkretnej kwoty pieniężnej, powstaje w sytuacji gdy pewna grupa spadkobierców ustawowych - zstępni, małżonek, rodzice spadkodawcy zostali pozbawieni spadku.

• Jak obliczyć wysokość zachowku: 

1. ustalenie udziału stanowiącego podstawę obliczenia zachowku

• 1/2 (w przypadku zstępnych, małżonka, rodziców spadkodawcy) udział spadkowego jaki by przysługiwał spadkobiercy ustawowemu w przypadku gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego 

• 2/3 (w przypadku gdy spadkobierca uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni) udział spadkowego jaki by przysługiwał spadkobiercy ustawowemu w przypadku gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego 

2. ustalenie substratu zachowku 

• substrat zachowku to czysta wartość spadku do której dodano wartości darowizn i zapisów windykacyjnych dokonanych przez spadkodawcę, a podlegających doliczeniu. 

3. pomnożenie udziału stanowiącego podstawę obliczenia zachowku i substratu zachowku 

• w przypadku kazusu załóżmy że w skład spadku wchodzi mieszkanie Małgorzaty o wartości 400 000 zł, co stanowi substrat zachowku. Udział stanowiący podstawę obliczenia zachowku w przypadku Ani to 1/2 zatem zachowek to: 400 000 zł/2 = 200 000 zł.

• Jak to jest z tymi darowiznami? Co do zasady do substratu zachowku doliczane są darowizny. Nie dolicza się następujących darowizn: 

• drobne darowizny zwyczajowo przyjęte np. prezenty, 

• darowizny na rzecz osób, które nie są spadkobiercami ani osobami uprawnionymi do zachowku, które to darowizny zostały dokonane przed więcej niż 10 lat, licząc wstecz od otwarcia spadku - to oznacza że darowizny dokonane na rzecz spadkobierców są zaliczane do zachowku bez względu na to kiedy zostały dokonane, 

• darowizny dokonane w czasie gdy spadkodawca nie miał jeszcze zstępnych (w przypadku obliczania zachowku dla zstępnego) - chyba że darowizna została dokonana na mniej niż 300 dni przed urodzeniem się zstępnego, 

• darowizny dokonane przed zawarciem małżeństwa (w przypadku obliczania zachowku dla małżonka). 

• Przykład na podstawie modyfikacji kazusu: Ania dziedziczy całość spadku po mamie Małgorzacie na podstawie ustawy. Małgorzata rok przed śmiercią dokonała darowizny mieszkania, który stanowił jedyny składnik spadku na rzecz partnera Andrzeja. W konsekwencji Ania odziedziczyła pusty spadek, bez mieszkania które zostało darowane Andrzejowi. W tej sytuacji Ani przysługuje roszczenie przeciwko Andrzejowi jako obdarowanemu o zapłatę. 

• Postępowanie dowodowe w sprawie o zachowek w dużej mierze zależy od tego co wchodzi w skład spadku, czy były dokonane darowizny. W przypadku nieruchomości często sporna jest jego wartość i konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości. Stąd też w bardziej skomplikowanej sprawie warto zwrócić się do profesjonalnego pełnomocnika. 

• Roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu! - 5 lat 

• Opłata od pozwu o zachowek - zależna jest od wartości przedmiotu sporu, czyli od tego ile domagasz się zapłaty - zgodnie z art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Gdy roszczenie o zachowek przekracza 20 000 zł to opłata wynosi 5 % roszczenia, nie więcej jednak niż 100 000 zł. 

→ Zatem w przypadku kazusu opłata od pozwu to 200 000 zł x 0,05 = 10 000 zł 

→ Gdy jesteś w trudnej sytuacji finansowej i nie stać Cię wyłożyć 10 000 zł na opłatę od pozwu można wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych załączając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. 

• Pozew należy złożyć do właściwego sądu: 

• art. 39 k.p.c. “Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca jego zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.” 

• w zależności od wartości przedmiotu sporu będzie to sąd rejonowy lub okręgowy (okręgowy w przypadku gdy wps przewyższa 100 000 zł). 

• Z perspektywy pozwanego w sprawie o zachowek trzeba wiedzieć, że istnieje możliwość odroczenia terminu płatności zachowku, rozłożenia go na raty, czy też jego obniżenia. 

Ustalenie właściwej taktyki działania, prawidłowe obliczenie wysokości zachowku, złożenie odpowiednich wniosków dowodowych, weryfikacja opinii biegłego jest kluczowe w sprawach o zachowek. Skontaktuj się ze mną. Jestem adwokatem prowadzącym sprawy o zachowek, który dzięki zdobytej wiedzy i doświadczeniu oceni szanse na powodzenie, sporządzi prawidłowo pozew oraz przeprowadzi Cię przez postępowanie sądowe lub wesprze Cię w polubownym rozwiązaniu sporu.

• Zadzwoń lub napisz SMS: (+48) 793 788 328

• lub napisz e-mail: adw.julia.tylewska@gmail.com

• Siedziba kancelarii znajduje się przy ul. św. Mikołaja 1 lok. 14, (15-419 Białystok) odwiedź mnie po uprzednim umówieniu się.